Overwhelm aanpakken in 4 stappen

We voelen ons allemaal wel eens gestresst of overweldigd. Overwhelm of het gevoel overweldigd te zijn, ontstaat wanneer je veel te doen hebt of het gevoel hebt veel te doen te hebben. De simpelste remedie? Alle tips gaan toepassen die ik in eerdere afleveringen van de podcast met je deel (beluister zeker afleveringen #4, #7 en #10).


Dat zeg ik natuurlijk met een knipoog, want al kan het jou al een eind op weg helpen, tegelijk geloof ik dat het quasi onmogelijk is om nooit meer overwhelm te ervaren. Er zullen altijd periodes zijn waarin dit gevoel de kop op steekt. Dat is bij mij ook zo. De truc zit hem erin om:

  1. zo weinig mogelijk overwhelm-periodes te hebben;

  2. overwhelm tijdig te herkennen;

  3. te weten wat voor jou werkt om er op dat moment mee om te gaan.

In aflevering #16 ga ik vooral in op overwhelm herkennen en ermee omgaan.






Zo kan je overwhelm herkennen


Een van de belangrijkste dingen voor mij om niet compleet in een stress te schieten en gewoon maar wat te beginnen doen, is de signalen van mijn overwhelm leren herkennen. Zo kan ik op tijd ingrijpen voor ik te ver zit en helemaal uitgeblust ben.

We hebben nogal de neiging om pas op de rem te gaan staan wanneer we al helemaal over het randje zitten, en ik zou graag willen dat je dit iets vroeger kan doen. Want eenmaal we in een stresssituatie zitten, is onze objectiviteit vaak ver te zoeken en kan je niet met een heldere blik kijken naar wat er op je bord ligt. En die heldere blik heb je echt hard nodig om goede beslissingen te kunnen maken.


Een van de moeilijkste dingen hierbij is dat je al moet weten hoe jouw lichaam zich in een, laten we zeggen, "normale" periode gedraagt of wat voor jou "normaal" gedrag is. Daarom is journalen tegenwoordig zo'n populaire bezigheid: het dwingt je na te denken over hoe jij je op eender welk moment voelt.


De afgelopen jaren heb ik heel wat moeite gestoken om voor mezelf te ontdekken wat mijn "steady state" is, welke alarmbellen mijn lichaam laat afgaan en wanneer ik effectief in de gevarenzone zit. Met de gevarenzone bedoel ik het moment waarop ik volledig overweldigd ben door het werk en alles wat me te doen staat. Want ook die gevarenzone is niet altijd objectief duidelijk. Misschien komen je gedrag en gevoel voort uit het feit dat je te veel op je bordje hebt liggen of misschien doordat je niet genoeg energie haalt uit wat je aan het doen bent. Misschien is het gewoon tijd om alles even onder de loep te nemen?


Omdat elk lichaam en elke geest anders is, zou ik hier nu een ontzettende lijst kunnen opsommen van dingen waar je op zou kunnen letten om overwhelm te herkennen, maar dan zitten we hier morgen nog. Daarom geef ik een paar van mijn signalen mee, in de hoop dat ze voor jou herkenbaar zijn of dat ze je inspireren om de blik zelf eens naar binnen te richten.


Dit zijn mijn alarmbellen:

  • slaap: ik val over het algemeen echt heel gemakkelijk in slaap. Als ik meerdere avonden na elkaar moeilijk in slaap geraak, dan is dit voor mij een heel duidelijk signaal dat ik nog met iets bezig ben. Soms is dat heel bewust en lig ik echt te piekeren, soms is het onbewust en moet ik op zoek naar wat me nu eigenlijk wakker houdt. Dus dit is voor mij een hele duidelijke trigger.

  • emoties: sowieso een moeilijke en ik durf misschien zeggen dat dit voor vrouwen nog iets moeilijker kan zijn, aangezien er op bepaalde periodes tijdens de maand meer of minder hormonen door ons lijf razen. Sta hier als vrouw bij stil en kijk in welke fase van je cyclus je je precies bevindt. Een klassiek voorbeeld bij mij wanneer ik overweldigd begin te geraken door mijn werk en dit in mijn emoties de bovenhand neemt, is het huishouden. Vroeger hadden mijn man en ik hier geregeld discussies over - net zoals elk koppel denkt de ene dat hij meer doet dan de ander, zien we elkaars werk niet, en durven we elkaar daarvoor nog eens af te snauwen - maar sinds we een huishoudhulp en een duidelijke rolverdeling hebben, komt dit nog zelden ter sprake. Tot ik het té druk krijg voor mijn eigen goed en iedere huishoudelijke taak er eentje te veel is: dan zal mijn man het geweten hebben. Een heel duidelijke trigger.

  • fysieke signalen: niet het meest smakelijke voorbeeld, maar toen ik net afgestudeerd was en mijn eerste jobs had, zat ik om de vijf botten bij de dokter met maag-en darmklachten. Quasi altijd kreeg ik als antwoord dat ik waarschijnlijk te veel stress had. Waar ik natuurlijk horendol van werd, maar tests en experimenten leverden niets op. Vandaag moet ik toegeven dat ik sinds ik zelfstandige ben en mijn eigen agenda bepaal, hier nog amper last van heb. Dus ik heb de neiging om, zij het met lichte tegenzin, de dokters van vroeger gelijk te geven. Zodra ik meerdere keren per dag op de pot moet gaan zitten, weet ik opnieuw dat ik ergens stress van krijg.

Dit zijn dus drie triggers of alarmsignalen die mij tijdig laten weten dat ik teveel hooi op mijn vork aan het nemen ben en dringend moet beginnen terugschalen. Ik kan je alleen maar 100% aanraden dat hier voor jezelf even bij stil te staan en na te denken over welke signalen van je lijf en hoofd voor jou een trigger kunnen zijn om bij je tijdsbesteding te gaan stilstaan. Dit geldt trouwens niet alleen voor je werk, maar voor je leven in het algemeen, maar dat had je waarschijnlijk al door.


Hoe pak je overwhelm aan?

De volgende stap: hoe kan je overwhelm aanpakken op het moment dat je erin zit? Dit is natuurlijk super persoonlijk. Ik kan je wel tips geven om te gaan mediteren, journalen, sporten, een bad te gaan nemen: allemaal dingen die over het algemeen voor veel mensen werken. Wat jou uiteindelijk gaat doen ontspannen is echter super persoonlijk. Het enige wat ik kan doen is vanuit mijn ervaring als productiviteitsexpert een paar tips meegeven van hoe je het hooi op je vork kan verminderen.

  1. Neem een stap terug van het werk.

Dit klinkt mega contra-intuïtief, maar als we te veel op ons lijstje hebben staan, is onze eerste reactie vaak om overal aan te beginnen en door te knallen tot het af is. Terwijl ik mijn hand ervoor in het vuur durf te steken dat er niet zo heel veel dingen op jouw lijstje staan die op dit moment echt heel belangrijk en dringend zijn.

Door even een stap terug te doen en gewoon te gaan wandelen, of met jezelf af te spreken dat je in plaats van meteen aan het werk te gaan eerst een uurtje neemt om je agenda en takenlijst te bekijken, is de kans groot dat je jouw prioriteiten veel helderder kan gaan stellen.


2. Dump je brain.


Daarmee bedoel ik niet dat je de relatie met je hersenen moet verbreken op Facebook, maar dat je de inhoud van je brein even zonder filter neerschrijft. Dit is iets wat ik tot het einde der tijden zal blijven herhalen: overwhelm vindt vaak in ons koppeke plaats omdat we de hele tijd tegen onszelf zeggen dat we nog iets moeten doen, zonder dit op te schrijven. Hierdoor kunnen we er ook geen actie op ondernemen en blijven er 100 moetjes in ons hoofd hangen die onze aandacht opeisen, waarvan we niet duidelijk weten wat ze zijn en wat de stappen ervoor zijn. Daar bovenop komt ook nog schrik dat we iets gaan vergeten.


Neem dus 20 minuten de tijd om alles uit je hoofd te gaan neerpennen.

3. Stel je prioriteiten.


Wat moet er nu écht af? Zijn er projecten op je lijstje die je, zij het met spijt in het hart, even kunt uitstellen? Als je nu een paar heldere keuzes gaat maken, is de kans heel groot dat je binnenkort weer meer dan voldoende tijd gaat hebben om je op die projecten te gaan richten.


4. Ga weer aan de slag.


Neem voldoende tijd voor jezelf om te bekomen, maar eens je je er klaar voor voelt, dan kan je opnieuw taken van je lijstje beginnen afvinken, in de juiste volgorde. En doe dan vooral ook maar één ding tegelijk. Moeilijk I know, maar zo belangrijk!

Een stappenplan maken zal je meteen ook veel rust geven.


En nu is het aan jou


Hopelijk kan je met deze tips je periodes van extreme overwhelm zoveel mogelijk gaan vermijden. Ze zullen er nog zijn, dat kan ik je garanderen, maar ik hoop een zaadje in je hoofd geplant te hebben. Neem op het moment van overwhelm niet alleen maar actie, maar onderneem de juiste actie voor jezelf.